Ծանօթացէ՛ք Շարքին - Մեր Երկիր Մոլորակը
Պատկերազարդ շարք մը, որ կը վարժեցնէ մանուկին Մոլորակը տեսնել իր իսկ աչքերով
«Մեր Երկիր Մոլորակը» շարքը երեխաները կը հրաւիրէ բացայայտելու մոլորակային գաղտնիքներ՝ մոլորակներէն, լեռներէն եւ ովկիանոսներէն մինչեւ անապատներն ու հրաբուխները: Իւրաքանչիւր գիրք կը փոխանցէ, թէ ինչպէս բնական ուժեր կը ձեւաւորեն Երկիրը եւ ինչպէս բոլոր տարրերը իրարու կապուած են: Գունագեղ նկարազարդումներու, պարզ բացատրութիւններու եւ հետաքրքրական վարժութիւններու միջոցով երեխաները կ՚ուսումնասիրեն աշխարհագրութիւնը, երկրաբանութիւնը եւ բնութեան գեղեցկութիւնը՝ միաժամանակ զարգացնելով միջավայրի նկատմամբ գիտական հետաքրքրութիւն եւ բնապահպանական մտածողութիւն:
Հիմնական Տեղեկութիւններ
Տարիքային Խումբ՝ 11+ տարեկան
Ժանր՝
Ոչ գեղարուեստական
Երկիր մոլորակ (JNF051080)
Բնապահպանման գիտութիւն (JNF051100)
Կառուցուածքային Տուեալներ՝
Էջերու միջին թիւը՝ 24
Էջի վրայ բառերու միջին թիւը՝ 50
Կրթական Բնութագիր
Շարքը երեխաներուն կ’օգնէ «Երկրին աչքերով» դիտել եւ հասկնալ՝ ջուրերու ուղին, լեռներու ձեւաւորումը եւ բնական համակարգերու ներքին կապերը։ Կը զարգացնէ երեխաներուն դիտարկելու կարողութիւնը, բնապահպանական մտածողութիւնը եւ գիտական հետաքրքրասիրութիւնը՝ օգնելով նկատել բնութեան օրինաչափութիւնները եւ գնահատել Երկրի գեղեցկութիւնն ու բազմազանութիւնը:
Երկրի ձեւաւորում եւ ընթացք
Կ՚ըմբռնեն, թէ ինչպէս ստեղծուած են ու կը վերափոխուին ցամաքամասերը, ծովերը, լեռները եւ գետերը:Շրջապատի կառավարում
Կ՚անդրադառնան մեր մոլորակին պաշտպանութեան եւ հոգատարութեան կարեւորութեան։Գիտական հետազօտութիւն
Հարցումներ կ՚ընեն բնական երեւոյթներու մասին եւ կը փնտռեն փաստերու վրայ հիմնուած բացատրութիւններ։Համակարգային մտածողութիւն
Կը նկատեն բնական տարրերու եւ շրջապատի փոխյարաբերութեանց միջեւ օրինաչափութիւնները եւ կապերը։Գնահատանք եւ զարմանք
Իրենց մէջ կը յառաջանայ յարգանք, հիացում եւ հետաքրքրութիւն Երկրի գեղեցկութեան եւ բազմազանութեան նկատմամբ:
Շարքին Գիրքերը
Բնաւ խորհա՞ծ էք, թէ ինչպէ՜ս պիտի ըլլար, եթէ Երկիր մոլորակը կարենար խօսիլ ձեզի հետ։ Այս գիրքին մէջ՝ ան կը խօսի՛։ Երկիրը ձեզ կ’առաջնորդէ ճամբորդութեան մը՝ իր շերտերուն, ովկիանոսներուն, իր անտեսանելի «հագուստին» ընդմէջէն, եւ կը հասնի մինչեւ Արեգակնային Համակարգ։ Ճամբուն ընթացքին, ան ձեզի հարցումներ կ’ուղղէ, կը մղէ ձեզ մտածելու եւ կը բաժնեկցի գաղտնիքներ, որոնց մասին մարդիկ շատ անգամ երբեք չեն խորհիր իսկ։ Աւարտին, դուք բոլորովին նոր ձեւով պիտի տեսնէք այն մոլորակը, որուն վրայ կ’ապրիք։
Երկրի ցամաքային տարածութիւնը բաժնուած է եօթը ցամաքամասերու, որոնցմէ իւրաքանչիւրը ունի իր սեփական կլիման, վայրի բնութիւնն ու պատմութիւնը։ Այս գիրքը կը ճամբորդէ անոնց բոլորին մէջէն՝ Ասիոյ Մետաքսի ճամբայէն եւ Ամազոնի անտառներէն մինչեւ Անթարքթիքայի փինկուիններու գաղութները եւ Եւրոպայի հեքիաթային ամրոցները՝ բացայայտելով, թէ ի՛նչն է որ ամէն մէկը եզակի կը դարձնէ, եւ թէ ինչպէ՛ս երկրաշարժները, հրաբուխներն ու սառցադաշտերը կը շարունակեն վերակերտել զանոնք այսօր։ Ճամբուն ընթացքին, այս բոլորը մեզ ետ կը տանին 300 միլիոն տարի առաջ՝ դէպի Փանճէա (Pangaea), երբ բոլոր ցամաքամասերը մէկ ամբողջութիւն էին։
Ծածկելով Երկրի մակերեսին 70 առ հարիւրը՝ ովկիանոսներն ու ծովերը կը պահեն մոլորակին ամենէն արտասովոր գաղտնիքները. խորհրդաւոր Պերմուտեան Եռանկիւնիէն մինչեւ գոյնզգոյն մարճանեայ ժայռերը, Հարաւային Ովկիանոսին մէջ սահող սառցալեռներէն մինչեւ Երկրի ամենախորունկ կէտը, ուր հասնելով նոյնիսկ Էվերեստ լեռը պիտի անյայտանար ջուրին տակ։ Սակայն այս կապոյտ աշխարհը, որ կ’արտադրէ մեր շնչած թթուածինին աւելի քան կէսը եւ կը կարգաւորէ մեր կլիման, այսօր վտանգուած է։ Այս գիրքը կը քննէ, թէ ի՛նչն է որ ովկիանոսները այդքան կենսական կը դարձնէ, եւ թէ ինչո՛ւ զանոնք պաշտպանելը էական է։
Լեռները Երկրի ողնաշարն են. անոնք կերտուած են միլիոնաւոր տարիներու ընթացքին՝ հողային սալերու բախումով, ձեւաւորուած՝ հրաբուխներու, գետերու եւ սառցադաշտերու միջոցով։ Այս գիրքը կը ճամբորդէ դէպի աշխարհի մեծագոյն լեռնաշղթաները՝ Հիմալայաններէն ու Անտերէն մինչեւ Կովկաս եւ Ալպեր՝ բացայայտելով, թէ ինչպէ՛ս կը կազմուին լեռները, ինչո՛ւ օդը կը պաղի վերելքի ընթացքին եւ թէ ի՛նչ արտասովոր վայրի կեանք կը տոկայ անոնց լանջերուն վրայ։ Ան նաեւ կը քննէ ստորոտի հովիտները, ներառեալ Արարատեան դաշտը, որ կը նկարագրուի որպէս Հայաստանի շտեմարանը, ու կ’աւարտի յիշեցումով մը, թէ այս բնապատկերները, որոնք տուն են հազուագիւտ էակներու տեսակներու եւ ջուրի կենսական աղբիւրներու, արժանի են պաշտպանութեան։
Միլիոնաւոր տարիներու ընթացքին կիրճեր փորելով, քաղաքակրթութիւններ կերտելով եւ լեռներու գագաթները հեռաւոր ծովերուն կապելով՝ գետերն ու առուները Երկրի ամենահզօր ուժերէն են։ Ամազոնէն, որ այնքան լայն է, որ իր հեռաւոր ափը կ’անյայտանայ տեսողութենէն, մինչեւ սրբազան Գանգէսը եւ հայկական հնադարեան գետերը, որոնք օգնեցին Միջագետքի քաղաքակրթութեան ծնունդին՝ անոնք մեզի կը հայթայթեն խմելու ջուր, ելեկտրականութիւն եւ բնութեան ամենասքանչելի տեսարանները։ Սակայն ապականումը լուռ կերպով կը լռեցնէ անոնցմէ շատերը։ Այս գիրքը կը քննէ, թէ ի՛նչն է որ գետերը անփոխարինելի կը դարձնէ, եւ թէ ինչո՛ւ անոնք մեր պաշտպանութեան կարիքը ունին։
Անշարժ ու լռիկ՝ լիճերն ու լճակները շատ աւելի կենդանի են, քան կ’երեւին։ Անոնց խորքերը կը պահեն դարերու պատմութիւն, իսկ ափերը կ’ապաստանին ֆլամինկոներ, կուղբեր եւ ծիածանագոյն ձուկեր, որոնք ուրիշ ոչ մէկ տեղ կը գտնուին։ Ռուսիոյ Պայքալէն, որ բաւարար խորութիւն ունի պարփակելու մարդկութեան խմելու ջուրի ամբողջ պաշարը, մինչեւ Հայաստանի սիրելի Սեւանայ լիճը, որ բարձր լեռներուն վրայ հանգչած է իր եզակի Իշխան ձուկով՝ ջրային այս աշխարհները անփոխարինելի են։ Սակայն անոնցմէ շատեր կը փոքրանան կամ կ’անյայտանան։ Այս գիրքը կը քննէ, թէ ինչո՛ւ լիճերը արժանի են պաշտպանութեան։
Ծնած հրաբխային ժայթքումներէ, կերտուած ալիքներու կողմէ կամ անջատուած ցամաքամասերէ հազարամեակներու ընթացքին՝ կղզիները Երկրի ամենէն արտասովոր գաղտնիքներն են։ Կրինլանտայի սառցապատ տարածքներէն մինչեւ Մալտիւեան կղզիներու մարճանեայ օղակները, Մանհաթընի բարձրաբերձ շէնքերէն մինչեւ Վանայ լիճէն բարձրացող Աղթամարի հայկական հնադարեան եկեղեցին՝ իւրաքանչիւր կղզի ինքնին առանձին աշխարհ մըն է։ Ոմանք ունին այնպիսի արարածներ, որոնք Երկրի վրայ ուրիշ ոչ մէկ տեղ կը գտնուին։ Սակայն բարձրացող ծովերը կը սպառնան ամբողջութեամբ կլանել անոնցմէ շատերը։ Այս գիրքը կը քննէ, թէ ինչո՛ւ կղզիները այդքան անվերջօրէն հրապուրիչ են եւ՝ դիւրաբեկ։
Ծածկելով Երկրի ցամաքային մակերեսին մէկ երրորդը՝ անապատները շատ աւելին են, քան պարզապէս աւազի դատարկ տարածութիւններ։ Ոմանք սառցապատ են, ոմանք՝ ծովափնեայ, իսկ ոմանք ալ գոյներով կը պայթին հազուադէպ անձրեւներէ ետք։ Հովը ժայռերը կը քանդակէ յուշարձաններու նման, բզէզները մառախուղէն ջուր կը քաղեն, իսկ հնադարեան ժողովուրդներ հազարամեակներ շարունակ ճամբորդած են այս բնապատկերներուն ընդմէջէն՝ ներառեալ հայ վաճառականները, որոնք Մետաքսի ճամբով կը կտրէին Միջին Ասիոյ անապատները։ Սակայն մարդածին անապատացումը այսօր կը սպառնայ բարեբեր հողերուն ողջ աշխարհի տարածքին։ Այս գիրքը կը քննէ, թէ ինչո՛ւ անապատները արտասովոր են, եւ թէ ինչո՛ւ անոնց սպառնացող մեծագոյն վտանգը ոչ թէ արեւն է, այլ՝ մենք։