Դիտե՛ք վերևի պատկերը։ Մանուկը բացում է «Արջուկ՝ Մեծ Քաջ Գամփռը» գրքերից մեկը, սեղմում է Կարդանք Միասին կոճակը, և պատմությունը բարձրաձայն ընթերցվում է։ Միաժամանակ, ձայնի հետ համընթաց, յուրաքանչյուր բառ լուսավորվում է։
Այսօրվանից համընթաց ընթերցումը հասանելի է այս մատենաշարի վեց հատորներում։ Շուտով այս հնարավորությունը հասանելի կլինի նաև Vlume-ի մանկապատանեկան գրադարանի բոլոր պատկերազարդ էլեկտրոնային գրքերին։
Ի՞նչ է փոխվել
«Արջուկ՝ Մեծ Քաջ Գամփռը» մատենաշարի յուրաքանչյուր հատորը, որը նախատեսված է չորս տարեկանից բարձր ընթերցողների համար, այժմ ամբողջությամբ արևմտահայերենով ձայնագրված է, և յուրաքանչյուր բառ՝ ձայնի հետ համընթաց, գունավորվում է։ Ձայնը միանում է միայն այն ժամանակ, երբ մանուկը ցանկանում է, իսկ մնացած ժամանակ գիրքը մնում է սովորական ընթերցանության ռեժիմում։ Այսպիսով՝ ձայնին հետևելու կամ առանձին կարդալու ընտրությունը միշտ մնում է մանուկին։
Շատ այլ պատկերազարդ էլեկտրոնային գրքեր ևս հերթով կունենան այս հնարավորությունը։ Շարունակե՛ք հետևել, շուտով՝ արևելահայերենով:
Ինչո՞ւ է օգտակար
Կարդանք Միասին-ը յուրաքանչյուր մանուկի տալիս է իր սեփական ընթերցողին՝ համբերատար մի ձայն, որը նրա հետ կարդում է՝ իր տեմպով, այնքան անգամ, որքան ինքը ցանկանում է։ Ծնողը, որը հայերենից բացի այլ լեզու է օգտագործում, կարող է ընտրել գիրքը, տալ այն իր երեխային և պարզապես սեղմել կոճակը։ Դասարանում, որտեղ երեխաները տարբեր մակարդակներով են կարդում, այն դառնում է յուրաքանչյուր նստարանի ուղեկիցը՝ հարմարվելով յուրաքանչյուր մանուկի ընթերցանության տեմպին։ Այն մեկ ուսուցչի հնարավորությունները բազմապատկելու միջոց է։ Այն մանուկը, որը դեռ բոլոր տառերին ծանոթ չէ, կարող է այսօր ամբողջությամբ վայելել պատմությունը, իսկ վաղը՝ արդեն ինքնուրույն կարդալ այն։ Ահա թե ինչ է նշանակում ընթերցանությունը բացել բոլորի համար։ Այսպես պատմությունը պատկանում է յուրաքանչյուր մանուկի, ով դրա ծարավն է։
Այս հնարավորության արդյունավետությունը հաստատված է բազմաթիվ հետազոտություններով։ Սահուն ձայնի հետ կարդալը գրագիտության ամենահին և ամենալավ ուսումնասիրված աջակից մեթոդներից մեկն է, որը ուսուցիչներին հայտնի է որպես ձայնային ընթերցում կամ «լսելով կարդալ»։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ դրա ազդեցությունը կարելի է տեսնել երեք հիմնական ուղղությամբ։
Առաջին՝ մանուկը լսում է, թե ինչպես է հնչում սահուն ընթերցումը՝ տեմպը, դադարները, նախադասության հնչերանգը։ Ընթերցանության այս կենդանի օրինակը այժմ հասանելի է յուրաքանչյուր մանուկի, երբ նա բացում է գիրքը։ Fluency: A Review of Developmental and Remedial Practices ուսումնասիրության մեջ Melanie Kuhn-ը և Steven Stahl-ը պարզել են, որ սահուն ձայնի հետ կարդալն ավելի արդյունավետ է զարգացնում ընթերցանության սահունությունը, քան առանձին կարդալը, և որ սահուն ընթերցանությունը տեմպի ու արտահայտչականության հարց է, ոչ թե միայն արագության։
Երկրորդ՝ մանուկը սովորում է նոր բառեր, երբ յուրաքանչյուրին միաժամանակ հանդիպում է և՛ ականջով, և՛ աչքով։ Բառը միաժամանակ տեսնելն ու լսելը օգնում է, որ և՛ նրա հնչյունը, և՛ ուղղագրությունը ամրանան հիշողության մեջ, և հենց այսպես է հարստանում բառապաշարը։ Benefits and Pitfalls of Multimedia and Interactive Features in Technology-Enhanced Storybooks ուսումնասիրության մեջ Zsofia Takacs-ը և իր գործընկերները համախմբել են քառասուներեք ուսումնասիրություն և պարզել, որ պատմությանը համապատասխանող ձայնագրումը փոքր, բայց կայուն աճ է ապահովում այն բառերի մեջ, որոնք փոքր երեխաները կարողանում էին օգտագործել։ Anna Chang-ի ձայնագրքերով «լսելով կարդալու» քսանվեցշաբաթյա ուսումնասիրությունը նույնն է ցույց տալիս․ լսելով կարդացող աշակերտներն արձանագրել են բառապաշարի ավելի մեծ աճ, քան մյուս խումբը։
Երրորդ՝ ընթերցածի ըմբռնումը բարձրանում է, երբ ձայնը բեռի մի մասը վերցնում է իր վրա։ Simultaneous Listening and Reading in ESL ուսումնասիրության մեջ Billy Woodall-ը անգլերենի սկսնակ սովորողների մի խմբի տվել է վեպ, որին նրանք հետևել են միաժամանակ լսելով, իսկ մյուս խումբը նույն վեպը կարդացել է լուռ։ Լսելով կարդացող խումբը յուրաքանչյուր հաջորդ գնահատման ժամանակ ավելի լավ արդյունքներ է ցույց տվել, քանի որ ուշադրությունն ավելի կենտրոնացած է եղել իմաստի վրա։
Համընթաց ընթերցումն օգնում է յուրաքանչյուր մանուկի, իսկ ամենաշատ աջակցության կարիք ունեցող երեխաների համար ամենամեծ աջակցությունն է տալիս։
Կենտրոնացումը՝ որպես ընտրություն
Takacs-ի և գործընկերների՝ մանկական էլեկտրոնային գրքերի վերաբերյալ ուսումնասիրությունը եկել է նաև հետևյալ եզրակացության։ Պատմությանը համապատասխանող ձայնագրությունն օգնում է, որ մանուկը հետևի պատմությանը, մինչդեռ խաղերը, էկրանին հայտնվող պատուհանները և տարբեր սեղմվող առաջարկները շեղում են ուշադրությունը, որովհետև մանուկների միտքը լավագույնս կենտրոնանում է մեկ բանի վրա։ Այս սահմանը անցնելը հեշտ է, և ուսուցում խոստացող բազմաթիվ ծրագրեր վերջում էկրանը լցնում են սեղմելու բազմաթիվ հնարավորություններով։
Vlume-ի համընթաց ընթերցումը դիտմամբ ընտրում է հակառակ ճանապարհը․ այն միայն ձայնն ու բառերն է շարժում միասին, որպեսզի պատմությունն ամբողջությամբ պահի մանուկի ուշադրությունը։
Գլխավոր միտքը
Լեզուն ապրում է, քանի դեռ երեխաները շարունակում են կարդալ այդ լեզվով։
Այն ամենը, ինչ մենք ստեղծում ենք, ծառայում է հենց այդ ընտրությանը․ բավական լայն հավաքածու, որպեսզի յուրաքանչյուր մանուկ ընտրի ըստ իր ճաշակի և կարողության, գրադարան, որը բաց է ամենուր և ցանկացած ժամանակ, և այժմ նաև՝ մի ձայն, որը նրանց համար կկարդա, երբ իրենք ցանկանան։
Բացե՛ք «Արջուկ՝ Մեծ Քաջ Գամփռը» շարքից ցանկացած գիրք, սեղմե՛ք կոճակը և լսե՛ք։ Այնտեղ հայերենը բարձրաձայն ընթերցվում է՝ բառ առ բառ գունավորվելով, յուրաքանչյուր մանուկի համար, ով ընտրում է այն։